تعلیقاتی بر مباحث تجوید حفص از عاصم
*** استعاذه :
در چهار مورد اخفا (آهسته خواندن) نکوست و یک مود جهر نکوست. و اما آن چهار مورد نکویی اخفاء :
1- وقتی که قاری در مجلس و یا منفردا قرآن را می خواند.
2- وقتی که قاری تنهاست و قرآن را چه به جهر یا آهسته بخواند، بهتر است که استعاذه را آهسته بخواند. پس وقتی تنها نیست و می خواهد برای مجلس بخواند، باید بلند بخواند. البته این مورد خالی از اشکال هم نیست و آن اینکه در هنگام جهر تلاوت ، اولی به جهر استعاذه است و نه اخفاء.
3- در نماز چه جهریه باشد مثل نماز صبح یا اخفائیه باشد مثل نماز ظهر، استعاذه را همه وقت آهسته بخواند. ولی اصولا حق این است که در همه نمازهای جهریه، اولی به جهر استعاذه است.
4- در هنگام درس برای استفاده از آیه ای از آیات به عنوان دلیل و شاهد، استعاذه را آهسته بخواند. بلکه اصح این است که بلند بخواند.
و اما مورد نکوئی جهر:
1- در غیر این موارد مستحب است که استعاذه را بلند و آشکار بخواند و در بین قرائت اگر مجبور به قطع قرائت شود، مانند عطسه کردن و حالاتی شبیه آن، یا گفتار کلامی یا سوالی برای برای رفع تردید در رابطه با قرآن و تلاوت حاضر، اعاده ی استعاذه لازم نیست. ولی اگر قطع قرائت به منظور اعراض از آن باشد، یا کلامی بگوید که متعلق که متعلق به قرآن و قرائت نیست، مثل جواب سلام، بایستی دوباره استعاذه کند.
البته حق این است که اگر اعراضی واقعی کند (عرفا)، باید دوباره استعاذه کند ولی اگر عرفا اعراض نباشد استعاذه هم نیازی نیست. و مورد جواب سلام و مشابهاتش، اعراض محسوب نمیشود.
*** مطالبی در باره ی بسم الله :
چه در ابتدای قرائت از اول سوره و چه هنگام ورود از سوره ای به سوره ای دیگر ، گفتن بسم الله لازم و واجب است. لکن در مورد سوره ی توبه اگر ابتدای قرائت از اول آن سوره باشد، بسم الله الرحمان الرحیم، لازم است اما اگر از سوره ای به اول سوره ی توبه و یا آیه ی سوم سوره ی توبه ، وصل شود، ذکر بسم الله لازم نیست. در عین حال ذکرش برای فصل بین دو سوره کار خلافی به نظر نمی رسد.
در چهار مورد اخفا (آهسته خواندن) نکوست و یک مود جهر نکوست. و اما آن چهار مورد نکویی اخفاء :
1- وقتی که قاری در مجلس و یا منفردا قرآن را می خواند.
2- وقتی که قاری تنهاست و قرآن را چه به جهر یا آهسته بخواند، بهتر است که استعاذه را آهسته بخواند. پس وقتی تنها نیست و می خواهد برای مجلس بخواند، باید بلند بخواند. البته این مورد خالی از اشکال هم نیست و آن اینکه در هنگام جهر تلاوت ، اولی به جهر استعاذه است و نه اخفاء.
3- در نماز چه جهریه باشد مثل نماز صبح یا اخفائیه باشد مثل نماز ظهر، استعاذه را همه وقت آهسته بخواند. ولی اصولا حق این است که در همه نمازهای جهریه، اولی به جهر استعاذه است.
4- در هنگام درس برای استفاده از آیه ای از آیات به عنوان دلیل و شاهد، استعاذه را آهسته بخواند. بلکه اصح این است که بلند بخواند.
و اما مورد نکوئی جهر:
1- در غیر این موارد مستحب است که استعاذه را بلند و آشکار بخواند و در بین قرائت اگر مجبور به قطع قرائت شود، مانند عطسه کردن و حالاتی شبیه آن، یا گفتار کلامی یا سوالی برای برای رفع تردید در رابطه با قرآن و تلاوت حاضر، اعاده ی استعاذه لازم نیست. ولی اگر قطع قرائت به منظور اعراض از آن باشد، یا کلامی بگوید که متعلق که متعلق به قرآن و قرائت نیست، مثل جواب سلام، بایستی دوباره استعاذه کند.
البته حق این است که اگر اعراضی واقعی کند (عرفا)، باید دوباره استعاذه کند ولی اگر عرفا اعراض نباشد استعاذه هم نیازی نیست. و مورد جواب سلام و مشابهاتش، اعراض محسوب نمیشود.
*** مطالبی در باره ی بسم الله :
چه در ابتدای قرائت از اول سوره و چه هنگام ورود از سوره ای به سوره ای دیگر ، گفتن بسم الله لازم و واجب است. لکن در مورد سوره ی توبه اگر ابتدای قرائت از اول آن سوره باشد، بسم الله الرحمان الرحیم، لازم است اما اگر از سوره ای به اول سوره ی توبه و یا آیه ی سوم سوره ی توبه ، وصل شود، ذکر بسم الله لازم نیست. در عین حال ذکرش برای فصل بین دو سوره کار خلافی به نظر نمی رسد.